Сынау, баптау және теңгерімдеу (TAB) неге міндетті?

Механикалық жүйелердің монтажы аяқталғанда жүйе жұмыс істеп тұрғандай көрінуі мүмкін. Желдеткіштер айналады, сорғылар айдайды, бөлмелер белгілі бір дәрежеде жылиды немесе салқындайды. Алайда бұл жүйенің жобада көзделгендей жұмыс істейтінін білдірмейді. Сынау, баптау және теңгерімдеу (TAB) — жүйелердің нақты өнімділігін өлшеп, оларды жобалық мәндерге келтіретін жүйелі процесс.

TAB дегеніміз не?

TAB — ауа және су тарату жүйелерін өлшеу, оларды жобалық мәндерге сәйкес баптау және басқару жүйесінің дұрыс жұмыс істейтінін тексеру жұмысы. Жұмыс калибрленген өлшеу құралдарымен және белгілі бір әдістеме бойынша орындалады. Нәтижелер әр өлшеу нүктесі үшін жобалық және өлшенген мәндер көрсетілген есеппен құжатталады.

TAB — монтаж жұмыстарының бір позициясы емес, тәуелсіз тексеру кезеңі. Сондықтан алаңда өлшеу жүргізетін топтың тақырыпты жетік меңгеріп, біліктілігі жоғары болуы маңызды. Түркияда ISKAV беретін TAB сертификаты бұл саладағы белгілі біліктілік құжаты болып табылады; халықаралық жобаларда NEBB немесе AABC сияқты ұйымдардың әдістемелері де ескерілуі мүмкін.

Теңгерімделмеген жүйеде не болады?

Ауа мен су ең аз кедергі жолымен жүреді. Теңгерімделмеген жүйеде көзге жақын орналасқан бөлмелер артық, ал алыстағылары жеткіліксіз шығын алады. Нысандарда жиі кездесетін салдарлар:

• Кейбір бөлмелер шамадан тыс салқындаса, басқалары қажетті температураға жетпейді.
• Пайдаланушылардың шағымдарына байланысты термостат баптаулары үнемі өзгертіледі.
• Сорғылар мен желдеткіштер қажетінен жоғары айналымда жұмыс істеп, энергия тұтыну артады.
• Клапандар мен ауа таратқыштарда шу пайда болады.
• Таза бөлмелерде, ауруханаларда және зертханаларда қысым арақатынастары бұзылады.

Бұл мәселелердің көбі жабдықты ауыстыру арқылы емес, дұрыс баптау және теңгерімдеу арқылы шешіледі.

TAB процесінде не істеледі?

Процесс жобалық құжаттаманы зерделеуден басталады. Өлшеу нүктелерінің, теңгерімдеу клапандары мен реттеуші жапқыштардың қолжетімділігі тексеріледі. Содан кейін алаңда жүйелі өлшеу және баптау жүргізіледі. Әдеттегі TAB жұмыстары мына кезеңдерді қамтиды:

• Ауа жағы: ауа өңдеу агрегаттары мен желдеткіштердің жалпы шығыны мен статикалық қысымы, торлар мен диффузорлардағы шығындар өлшенеді; жапқыштар бапталады.
• Су жағы: сорғылардың шығыны мен арыны, тармақтардағы және соңғы құрылғылардағы шығындар өлшенеді; теңгерімдеу клапандары бапталады.
• Жабдықты тексеру: қозғалтқыштардың тогы, айналу жиілігі мен бағыты тексеріледі.
• Бөлмелердегі өлшеулер: қажетті бөлмелерде температура, ылғалдылық және қысым айырмасы мәндері тіркеледі.

Теңгерімдеу әдетте пропорционалды әдіспен жүргізіледі. Мақсат — жүйені артық дроссельдеусіз, ең төмен жалпы кедергімен жобалық шығындарға жеткізу. Осының арқасында сорғылар мен желдеткіштердің энергиясы бекер жұмсалмайды. Теңгерімдеу аяқталғанда клапандар мен жапқыштардың орны белгіленеді; осылайша кейін байқаусызда өзгертілген баптау оңай анықталады. Өлшенген және жобалық мәндер арасындағы рұқсат етілген ауытқулар жұмыстың басында жоба тобымен бірге айқындалады. Ауытқуды жою мүмкін болмаған нүктелер есепте себебімен бірге жеке көрсетіледі.

Автоматтандырумен байланысы

Қазіргі нысандарда шығындар, температуралар мен қысымдар негізінен автоматтандыру жүйесімен басқарылады. Айнымалы шығынды жүйелерде теңгерімдеусіз бапталған реттеу контурлары тұрақсыз жұмыс істейді. Сондықтан TAB автоматтандыруды іске қосумен бірге жоспарланады.

• Датчиктердің көрсеткіштері калибрленген құралдармен жүргізілген өлшеулермен салыстырылады.
• Клапандар мен жапқыштар жетектерінің толық ашық және толық жабық күйлері тексеріледі.
• Қысым айырмасы мен шығынның баптау мәндері теңгерімдеу нәтижелері бойынша анықталады.
• Апаттық дабыл және қорғаныс функциялары алаңда сыналады.

Бұл жұмыс жүргізілмесе, автоматтандыру жүйесі қате деректер негізінде шешім қабылдайды. Экранда бәрі қалыпты көрінгенімен, нысанда жайлылық пен энергия тұтыну мәселелері сақталуы мүмкін. Сондықтан автоматтандыруды іске қосу хаттамаларын да TAB есебімен бірге тапсыруды ұсынамыз.

TAB-ты қашан жоспарлау керек?

TAB монтаждың соңында ғана еске түсетін жұмыс ретінде қарастырылмауы керек. Өлшеу мен баптау жүргізу үшін қажетті элементтер жүйелерге алдын ала көзделуі тиіс. Жобалау және монтаж кезеңдерінде біз мына мәселелерге назар аударамыз:

• Тармақтарда өлшеу штуцерлері бар теңгерімдеу клапандары мен реттеуші жапқыштардың болуы
• Ауа өткізгіштер мен құбырларда өлшеу үшін жеткілікті түзу учаскелер мен өлшеу тесіктерінің қалдырылуы
• Клапандар мен жапқыштарға қол жеткізу үшін аспалы төбеде тексеру люктерінің жоспарлануы
• Ауа өткізгіштердің саңылаусыздыққа және құбырлардың қысыммен сынақтарының TAB басталғанға дейін аяқталуы

Жүйені тазалау, сүзгілерді орнату және автоматтандыру нүктелерін қосу да TAB-қа дейін аяқталуы тиіс. Әйтпесе өлшеулерді қайталауға тура келіп, мерзім ұзарады.

TAB есебі нысан үшін неліктен құнды?

TAB есебі — жүйенің тапсыру сәтіндегі күйінің өлшенген «суреті». Ол нысан иесі мен техникалық директор үшін бірнеше тұрғыдан маңызды. Қабылдау кезінде объективті баға беруге мүмкіндік береді. Кейінгі қайта жаңарту және қуатты өзгерту жұмыстарында бағдар болады. Пайдалану барысында туындаған ақаудың себебін табуды жеңілдетеді. Ал ауруханалар мен таза бөлмелер сияқты маңызды нысандарда валидация процесінің маңызды бөлігі болып табылады.

Қысқасы, TAB — инвестицияның көзделгендей жұмыс істейтінін көрсететін соңғы қадам. Бұл қадам өткізіп жіберілсе, мәселелер әдетте пайдалану кезеңінде және әлдеқайда қымбатқа түсіп шығады. Ekura ретінде біз бұл жұмыстарды ISKAV TAB сертификаты бар инженеріміздің басшылығымен өзіміз монтаждаған жүйелерде де, жұмыс істеп тұрған нысандарда да орындай аламыз.